Dewis eich iaith
Cau
Yn ôl
Cyflwyniad

Mae’r Daflen Ffeithiau hon yn sôn am y mathau o rwymedïau y mae’r Ombwdsmon yn gallu eu hargymell.  Dylid ei darllen ar y cyd â’n gwybodaeth gyffredinol ar gael yma ac ein Taflen Ffeithiau “Pan fydd Rhwymedi Cyfreithiol ar gael ichi”.

Egwyddor yr Ombwdsmon ar gyfer rhwymedi yw y dylai’r corff sy’n destun cwyn roi’r unigolyn yn ôl yn y sefyllfa y byddai wedi bod ynddi pe na bai’r camweinyddu neu wasanaeth gwael wedi digwydd.

Mae’r gyfraith yn cyfyngu ar bwerau’r Ombwdsmon.  Un o’r cyfyngiadau hyn yw na allwn ymchwilio i gŵyn os oes rhwymedi’n bodoli drwy gyfrwng achos llys. Hynny yw, oni bai ein bod yn fodlon nad yw’n rhesymol disgwyl i chi droi at achosion cyfreithiol.

Os mai iawndal ariannol yr ydych chi’n ceisio’n bennaf neu unrhyw rhwymedi arall y byddai achos llys yn ei roi, efallai na fydd yr Ombwdsmon yn gallu ymchwilio i’ch cwyn.

Fel rheol, bydd yr Ombwdsmon yn sicrhau bod y corff sy’n destun cwyn wedi cael cyfle i ddatrys y gŵyn yn y lle cyntaf, cyn cymryd rhan.

 

Pa ganlyniadau sydd ar gael os ydym yn penderfynu ystyried eich cwyn?

Os yw eich cwyn yn dod o fewn cylch gwaith yr Ombwdsmon ac os penderfynwn ei bod yn briodol i ni ystyried eich cwyn, gallwn:

  • Setlo eich cwyn trwy ofyn i’r cyrff cyhoeddus sy’n destun cwyn i gymryd camau i ddatrys eich cwyn
  • Os ydym, ar ôl ymchwilio i’ch cwyn, yn penderfynu y dylid cadarnhau eich cwyn (naill ai’n llawn neu’n rhannol), gallwn wneud argymhellion i’r corff cyhoeddus sy’n destun cwyn i unioni unrhyw anghyfiawnder efallai ichi ei ddioddef o ganlyniad i unrhyw gamweinyddu neu fethiant gwasanaeth a ganfuwyd gennym.

 

Pa rwymedïau sydd ar gael?

Mae’r Ombwdsmon yn disgwyl i rwymedïau fod yn deg ac yn gymesur ag anghyfiawnder neu galedi’r achwynydd.  Mae’r Ombwdsmon yn awyddus i sicrhau bod cyrff yn ei awdurdodaeth yn cydnabod methiannau ac yn ymddiheuro amdanynt, yn gwneud iawn, ac yn defnyddio’r cyfle i wella eu gwasanaethau.

Os yw’r Ombwdsmon yn fodlon ei bod yn briodol ymchwilio i’ch cwyn, (gan gynnwys yr achosion lle rydym wedi penderfynu nad yw’n rhesymol disgwyl ichi gymryd camau cyfreithiol yn erbyn y corff cyhoeddus), mae’r amrywiaeth o rwymedïau yn cynnwys:

  •  ymddiheuro, egluro a chydnabod y cyfrifoldeb;
  • camau union gan y corff cyhoeddus i sicrhau bod gwersi yn cael eu dysgu, i atal yr un peth rhag digwydd eto a bod staff yn cael eu hyfforddi’n gywir
  •  tâl ariannol am golled ariannol uniongyrchol neu anuniongyrchol, am golli cyfle, anghyfleustra a gofid
  • gall yr Ombwdsmon hefyd ystyried a ddylid rhoi iawndal ariannol am amser a thrafferth.  Byddai hyn dan amgylchiadau lle mae achwynydd wedi dioddef mwy nag y gellid ei ddisgwyl fel rheol wrth gyflwyno cwyn;
  • unrhyw gyfuniad o’r uchod.

Yn y rhan fwyaf o achosion, bydd ymddiheuriad ac eglurhad yn ymateb priodol a digonol. Ni fydd iawndal ariannol yn briodol yn y rhan fwyaf o achosion. Gall iawndal ariannol fod yn berthnasol pan fydd camweinyddu neu fethiant gwasanaeth gan y corff sy’n destun cwyn wedi achosi anghyfiawnder sylweddol ichi (neu’r unigolyn rydych yn ei gynrychioli). Er, fel yr amlinellir uchod, efallai y bydd yr Ombwdsmon yn dod i’r casgliad bod rhwymedi arall ar gael yn rhesymol ichi drwy’r llysoedd.

 

Sut y mae’r Ombwdsmon yn penderfynu beth yw iawndal ariannol priodol?

Mae rôl yr Ombwdsmon yn ymwneud ag ystyried amgylchiadau unigol ac mae unigrywiaeth pob achos yn cael ei hystyried wrth wneud unrhyw benderfyniad.  Mae’r Ombwdsmon yn sicrhau bod unrhyw iawndal ariannol a argymhellir yn deg ac yn gymesur, ac yn ystyried achosion tebyg blaenorol a phenderfyniadau blaenorol a wnaethpwyd.  Mae gan yr Ombwdsmon broses ar waith i sicrhau y caiff penderfyniadau eu goruchwylio.

 

Materion i gadw mewn cof

Bydd yr Ombwdsmon yn argymell rhwymedi dim ond pan fu camweinyddu neu fethiant gwasanaeth gan y corff sy’n destun cwyn. Mae’n rhaid i’r camweinyddu neu fethiant gwasanaeth hwn fod wedi achosi anghyfiawnder ichi (neu’r unigolyn rydych yn ei gynrychioli).  Ni fydd yr Ombwdsmon yn argymell rhwymedi os nad yw’r corff wedi gwneud dim o’i le neu os nad yw wedi achosi unrhyw anfantais ichi.

Er y bydd yr Ombwdsmon yn ystyried eich barn wrth benderfynu pa rwymedi (os unrhyw un) i’w argymell, yn y pen draw, lle’r Ombwdsmon yw penderfynu beth sy’n rhesymol.

 

Cysylltu â ni

Os ydych chi’n ansicr a fyddai’r Ombwdsmon yn gallu ystyried eich cwyn, cysylltwch â ni.

 

Hawdd ei Ddarllen
Rhwymedïau