Cwynodd Miss Y am y ffordd yr oedd ei landlord, Cyngor Sir y Fflint, wedi ymateb i adroddiadau am leithder a llwydni yn ei chartref ac a oedd wedi cymryd camau priodol i ddarparu llety arall.
Canfu’r ymchwiliad nad oedd y Cyngor wedi llwyddo i nodi bod Miss Y wedi gwneud nifer o geisiadau atgyweirio ynglŷn â’r un mater. Cafodd ceisiadau atgyweirio eu trin ar wahân. Ymwelodd swyddogion â chartref Miss Y ar sawl achlysur i fynd i’r afael â phroblemau newydd, wrth i geisiadau atgyweirio blaenorol barhau i fod heb eu datrys. Fel y cyfryw, collwyd llawer o gyfleoedd i nodi lleithder a llwydni ac i gynnal gwaith i fynd i’r afael â hyn.
Ni weithredodd y Cyngor mewn modd amserol unwaith iddynt ddod yn ymwybodol o’r gwaith a oedd ei angen i gartref Miss Y. Gadawyd Miss Y a’i phlant i fyw mewn amodau annerbyniol am 5 mis ar ôl i’r Cyngor ddod yn ymwybodol o leithder yn ei chartref.
Roedd yr Ombwdsmon yn pryderu y gallai’r methiannau a nodwyd yn yr achos hwn fod yn systemig. Mae’r methiannau a nodwyd yn yr achos hwn, yn enwedig mewn perthynas ag nodi ac ymateb i geisiadau niferus mewn perthynas ag atgyweirio, yn rhai y gall sefydliadau eraill ddysgu ohonynt.
Gwnaeth yr Ombwdsmon nifer o argymhellion, a dderbyniwyd gan y Cyngor.
O fewn 1 mis:
a) Cydnabod ac ymddiheuro i Miss Y am y methiannau a nodwyd yn yr adroddiad hwn.
b) Yn ogystal â’r cynnig o £500 a wnaed eisoes gan y Cyngor, cynnig taliad iawndal pellach o £1,258 i Miss Y. Mae hyn yn cynnwys £1,008 am golledion dodrefn ac eiddo a £250 am y gofid a achoswyd iddi gan y methiannau a nodwyd yn yr adroddiad hwn, gan wneud cyfanswm iawndal o £1,758.
c) Sicrhau bod swyddogion o’r adran Tai a Chymunedau yn cael eu hatgoffa o’r gofyniad i gwblhau gwaith papur yn llawn ac yn gywir.
ch) Cysylltu â Miss Y i gael manylion unrhyw waith sydd heb ei wneud i’w chartref presennol a rhoi amserlen o waith iddi yn manylu pryd y bydd y gwaith hwn yn cael ei gwblhau.
O fewn 3 mis:
d) Datblygu proses i sicrhau bod ceisiadau atgyweirio ailadroddus yn cael eu nodi, eu cofnodi a’u huwchgyfeirio i’w hymchwilio ymhellach gan sicrhau bod dull cyfannol yn cael ei gymryd i geisiadau atgyweirio.
dd) Datblygu canllawiau ar yr amgylchiadau y dylid pennu Swyddogion Cyswllt Tenantiaid oddi tanynt, gan sicrhau ei fod hefyd yn cael Asesiad o’r Effaith ar Gydraddoldeb cyn ei weithredu.
e) Datblygu polisi adleoli mwy penodol sy’n nodi’r camau y bydd y Cyngor yn eu cymryd, a chyfrifoldebau’r Cyngor a Deiliad y Contract.
f) Adolygu polisïau a gweithdrefnau ar gyfer cynnal a chofnodi arolygon cyn gosod yn gywir.