Honnwyd bod aelod o Gyngor Dinas Casnewydd wedi ymddwyn mewn ffordd amharchus a bygythiol tuag at aelod o staff mewn llety â thenant ar ddau achlysur gwahanol.
Dechreuodd Swyddfa’r Ombwdsmon ymchwiliad i ystyried paragraffau canlynol:
4(b) (parch ac ystyriaeth)
4(c) (aflonyddu a bwlio)
5(a) (gwybodaeth gyfrinachol)
6(1)(a) (anfri).
Cafwyd gwybodaeth gan y Cyngor. Darparodd yr Achwynydd dystiolaeth gan dystion.
O ran y ddau achlysur y cwynwyd amdanynt, canfu’r ymchwiliad nad oedd yn glir o’r dystiolaeth a oedd yr Aelod yn gweithredu fel cynghorydd neu unigolyn preifat ar adeg y digwyddiadau y cwynwyd amdanynt. Fel arfer, dim ond pan fydd aelod o gyngor yn cyflawni swyddogaethau fel cynghorydd neu’n ceisio dibynnu mewn rhyw ffordd ar ei statws fel cynghorydd y bydd y Cod yn berthnasol. Wedi dweud hynny, mae paragraff 6(1)(a) yn berthnasol p’un a yw aelod yn gweithredu mewn rhinwedd broffesiynol neu bersonol.
Canfu’r ymchwiliad fod disgrifiad yr Aelod a’r Achwynydd yn wahanol. Fodd bynnag, ni wnaeth yr Achwynydd dystio’n uniongyrchol i’r naill fater na’r llall y cwynir amdanynt. Cadarnhaodd yr Achwynydd nad oedd neb yn bresennol yn ystod y naill achlysur na’r llall ar wahân i’r Aelod a’r tyst allweddol. Er i ymdrechion gael eu gwneud i ymgysylltu â’r tyst allweddol er mwyn deall yn llawn beth oedd wedi digwydd, a beth oedd effaith y rhyngweithiadau, nid oeddem yn gallu cael ei ddisgrifiad uniongyrchol. O’r herwydd, nid oedd rhagor o dystion i ddigwyddiadau ar y naill achlysur na’r llall, na llwybrau ymholi pellach, ar gael.
Gan ystyried y gwahanol ddisgrifiadau a roddwyd, a diffyg unrhyw dystiolaeth uniongyrchol neu ategol arall gan y tyst allweddol a fyddai’n ategu’r honiadau, neu’n gwrth-ddweud yr hyn a ddywedodd yr Aelod, nid oedd yn bosib cysoni’r gwahaniaethau yn y disgrifiadau a ddarparwyd mewn ffordd a fyddai’n caniatáu i’r Swyddfa hon ddod i farn gytbwys am yr hyn a ddigwyddodd.
Felly, nid yw’n bosib dod i benderfyniad ar yr honiadau hyn, hyd yn oed gydag ymchwiliad pellach, ynghylch a oedd ymddygiad yr Aelod yn awgrymu bod y Cod wedi cael ei dorri.
Am y rhesymau hyn, nid oedd parhau â’r ymchwiliad yn gymesur nac er budd y cyhoedd. Fodd bynnag, pe bai tystiolaeth bellach gan dystion ar gael yn y dyfodol, gallai fod er budd y cyhoedd i’r Ombwdsmon ystyried y mater ymhellach. Argymhellodd yr Ombwdsmon fod yr Aelod yn myfyrio ar ei ymddygiad ac yn ymgyfarwyddo â’i rwymedigaethau o dan y Cod.
Penderfynodd yr Ombwdsmon, o dan Adran 70 o Ddeddf Llywodraeth Leol 2000, nad oedd parhau â’r ymchwiliad er budd y cyhoedd. Felly, daethpwyd â’r ymchwiliad i ben.