Dewis eich iaith
Cau

Cefndir

Yn dilyn nifer o bryderon a godwyd am ofal ar ward Tawel Fan yn Ysbyty Glan Clwyd,  comisiynodd Bwrdd Iechyd Prifysgol Betsi Cadwaladr ymchwiliad i’r hyn a ddigwyddodd. Cafodd hyn ei gynnal gan Ymgynghoriaeth gyfyngedig Gwasanaeth Cynghori ar Iechyd a Gofal Cymdeithasol (“HASCAS”). Cynhyrchodd yr ymchwiliad adroddiad cyffredinol yn edrych ar y materion cyffredinol a godwyd am Tawel Fan, a gyhoeddwyd ym mis Mai 2018. Comisiynwyd HASCAS hefyd i gynhyrchu adroddiadau unigol i brofiadau 108 o gleifion a fu ar Tawel Fan yn ystod y cyfnod perthnasol.

Gweithdrefn Gwyno’r GIG (“Gweithio i Wella”)

Ym mis Ebrill 2013, cyflwynodd Llywodraeth Cymru weithdrefn newydd ar gyfer cyrff y GIG i ddelio â chwynion, a elwir yn “Gweithio i Wella ”. Mae hyn yn ei gwneud hi’n ofynnol i Fyrddau Iechyd ystyried, os yw rhywbeth wedi mynd o’i le, a oes ganddo atebolrwydd gymwys. Os oes ganddo, rhaid i’r Bwrdd Iechyd ddilyn proses i ystyried a ddylent gynnig iawndal priodol i’r claf (neu eu hystad os nad yw’r claf bellach yn fyw). Gellir canfod mwy o wybodaeth am “Gweithio i Wella” yma: http://www.wales.nhs.uk/sites3/w-home.cfm?orgid=932

Mae’r 108 o’r adroddiadau unigol a gynhyrchwyd gan HASCAS mewn perthynas â Tawel Fan yn cael eu trin fel ymatebion y Bwrdd Iechyd, o dan Gweithio i Wella, i’r pryderon a godwyd ynghylch Tawel Fan.

Rôl Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru

Mae’r Ombwdsmon yn ystyried cwynion unigolion am gamweinyddu a methiant y gwasanaeth gan gyrff cyhoeddus Cymreig, gan gynnwys cyrff GIG megis y Bwrdd Iechyd. Er mwyn cynnal cwyn, rhaid i’r Ombwdsmon fod yn fodlon bod tystiolaeth o gamweinyddu neu fethiant y gwasanaeth ar ran y corff cyhoeddus dan sylw a bod hyn wedi achosi anghyfiawnder i’r unigolyn sy’n gwneud y cwyn, neu i rywun y maent yn ei gynrychioli. Os yw rhywbeth wedi mynd yn anghywir, ond nad yw’r unigolyn wedi dioddef unrhyw anghyfiawnder o achos hynny, ni all yr Ombwdsmon gadarnhau’r gŵyn. Wrth benderfynu a ddylid ymchwilio i gŵyn, bydd yr Ombwdsmon yn ystyried yr hyn y gellid ei gyflawni drwy ymchwiliad ac a yw’n bosibl setlo’r gŵyn.

Mae’r Ombwdsmon yn annibynnol ar y GIG ac mae ei wasanaeth am ddim i’w ddefnyddio.

Cwestiynau cyffredin

1. Pwy sy’n gallu cwyno i’r Ombwdsmon?

Os ydych chi wedi derbyn un o adroddiadau unigol HASCAS ynglŷn â gofal eich aelod o’ch teulu, yna efallai y gallwch chi gwyno i’r Ombwdsmon. Byddai angen i chi ddangos eich bod yn berson priodol i wneud y gŵyn.

2. A oes unrhyw un a all fy helpu i wneud cwyn i’r Ombwdsmon?

Mae Cyngor Iechyd Cymuned Gogledd Cymru yn darparu gwasanaeth eiriolaeth am ddim i bobl sydd eisiau cwyno am y Bwrdd Iechyd. Efallai y byddant yn gallu helpu. Eu manylion cyswllt yw:

Swyddfa Bangor

Cyfeiriad Post: Uned 1B a 1D Parc Busnes Wilkinson, Ffordd Dde Clywedog, Wrecsam, LL139AE Ffôn: 01248 679284

E-bost: admin@waleschc.org.uk

 

Swyddfa Wrecsam

Cyfeiriad Post: 11 Llys Castan, Parc Menai, Bangor, Gwynedd, LL574FH

Ffôn 01978 356178

E-bost: admin@waleschc.org.uk

3. Mae’r Bwrdd Iechyd wedi cynnig cyfarfod â mi i drafod yr adroddiad. A oes angen i mi fynychu cyfarfod cyn cwyno i’r Ombwdsmon?

Nac Oes. Fodd bynnag, buasai’r Ombwdsmon yn eich annog i fynychu cyfarfod â’r Bwrdd Iechyd, gan y gallai hyn fod yn gymorth i ateb rhai o’ch pryderon.

4. A oes yna unrhyw derfynau amser ar gyfer cwyno i’r Ombwdsmon?

Oes. Mae’r Ombwdsmon wedi penderfynu hepgor y cyfyngiadau amser arferol y mae’n rhaid cyflwyno cwynion fel arfer i’w swyddfa. Fodd bynnag, byddai’n dal i ddisgwyl i unrhyw gwynion ynghylch adroddiadau Tawel fan i’w gael eu cyflwyno iddo ar y hwyraf o fewn chwe mis i’r adroddiad gael ei dderbyn gan y teulu, oni bai bod amgylchiadau eithriadol yn berthnasol. Os ydych yn cwyno i’r Ombwdsmon mwy na chwe mis ar ôl derbyn yr adroddiad, bydd rhaid i chi egluro pam na wnaethoch chi hynny’n gynt.Mewn unrhyw ddigwyddiad, byddai’r Ombwdsmon yn annog cwynion i gael eu gwneud iddo cyn gynted â phosibl ar ôl derbyn yr adroddiad a mynychu unrhyw gyfarfod dilynol.

5. Rwyf wedi derbyn llythyr gan y Bwrdd Iechyd sy’n datgan eu bod o’r farn y efallai fod atebolrwydd cymwys ac efallai bo modd cynnig iawndal i mi (a elwir hefyd yn llythyr rheoliad 33). A allaf gwyno o hyd i’r Ombwdsmon?

Os ydych wedi derbyn un o’r llythyrau hyn, bydd yn fwy priodol i chi ddilyn y mater drwy broses iawndal Gweithio i Wella. Bydd gennych yr hawl i gyngor cyfreithiol annibynol am ddim.

6. Pa fath o faterion y gall yr Ombwdsmon ystyried?

Ni fydd yr Ombwdsmon yn ymchwilio dim ond am eich bod yn anhapus â’r penderfyniad a nodir yn yr adroddiad. Bydd rhaid i chi egluro pam yr ydych yn ystyried fod yr adroddiad yn ddiffygiol. Er enghraifft, os nad ydych yn ystyried fod HASCAS wedi dilyn y broses gywir wrth ymchwilio i ofal eich aelod o’ch teulu yn Tawel Fan (er enghraifft, a oedd HASCAS wedi cael ac wedi ystyried yr holl dystiolaeth berthnasol), gall hynny fod yn rhywbeth y gallai’r Ombwdsmon edrych arno.

7. Beth sy’n digwydd unwaith mae’r Ombwdsmon yn derbyn fy ngwyn?

Bydd yr Ombwdsmon yn cynnal asesiad cychwynnol i benderfynnu a fydd ef yn ymchwilio i’ch cwyn. Os yw’n penderfynu yn erbyn ymchwilio, bydd yn ysgrifennu atoch i ddweud pam. Weithiau, gellir datrys pryderon person heb yr angen i’r Ombwdsmon ymchwilio yn gofyn i’r corff cyhoeddus i gymryd ychydig o gamau. Eto, os yw hyn yn berthnasol, bydd yr Ombwdsmon yn gadael i chi wybod.

 

Os yw’r Ombwdsmon yn penderfynu ymchwilio i’ch cwyn, bydd yn ysgrifennu atoch a’r Bwrdd Iechyd i nodi telerau’r ymchwiliad. Efallai y bydd un o’i staff yn cysylltu â chi dros y ffôn i drafod hyn. Gan amlaf, gellir cynnal ymchwiliadau’r Ombwdsmon ar sail y dystiolaeth ddogfennol a ddarperir gan y person sy’n gwneud y gŵyn a’r corff cyhoeddus a gwynwyd amdano, ond mewn rhai achosion, efallai y bydd angen iddo hefyd gyfweld y rhai sy’n gysylltiedig neu gynnal ymholiadau ychwanegol.

Weithiau, caiff ymchwiliadau’r Ombwdsmon eu terfynu oherwydd bod y corff cyhoeddus yn cytuno i gymryd camau i ddatrys y gŵyn. Fel arall, bydd yr ymchwiliad yn dod i gasgliad gydag adroddiad ysgrifenedig. Os yw’r gwyn yn cael ei gadarnhau, bydd yr adroddiad yn cynnwys argymhellion â’r amcan i wneud pethau’n iawn i chi ac i atal y broblem rhag digwydd eto. Byddwch chi a’r Bwrdd Iechyd yn derbyn fersiwn drafft o’r adroddiad i roi sylw arno cyn y caiff unrhyw benderfyniad terfynol ei wneud.

8. Beth all yr Ombwdsmon ei argymell er mwyn gwneud pethau’n iawn?

Os yw’r Ombwdsmon yn penderfynu fod yr ymchwiliad neu’r adroddiad yn ddiffygiol, efallai y bydd ef yn gofyn i’r Bwrdd Iechyd eich darparu ag eglurhad gwell neu gynnal yr ymchwiliad eto. Fel arfer, bydd yr Ombwdsmon yn argymell bod cyrff cyhoeddus yn ymddiheuro os ydynt yn cael rhywbeth yn anghywir, ac efallai y bydd ef hefyd yn argymell iawndal (ond gwelwch bwynt 5, uchod).

9. A all yr Ombwdsmon ymchwilio i pam mae adroddiad cyffredinol yr HASCAS yn anghytuno yn ei gasgliadau ynghylch yr hyn a ddigwyddodd o adolygiadau blaenorol (e.e. Adroddiad 2014 Ockenden, adolygiadau marwolaethau)?

Gall yr Ombwdsmon ystyried pa mor ddigonol oedd yr ymchwiliad HASCAS i ofal eich aelod o’ch teulu. Serch hynny, nid ei rôl ef yw beirniadu’r rhinweddau’r adroddiadau cyffredinol gwahanol.

10. Sut ydw i’n cwyno i’r Ombwdsmon?

Mae ffurflen ar-lein ar ei wefan yma: https://www.ombwdsmon.cymru/

Os yw’n well gennych, gallwch argraffu fersiwn o’r ffurflen o’n gwefan neu gael un gan ein Tîm Cynghori ar Gwynion ar 0300 790 0203. Anfonwch y ffurflen i Ombwdsmon Gwasanaethau Cyhoeddus Cymru, 1 Ffordd yr Hen Gae, Pencoed, Cf35 5LJ.Wrth gyflwyno’ch cwyn, dylech gynnwys gopi o’ch adroddiad HASCAS unigol ac unrhyw ddogfennaeth berthnasol arall.

Gorffennaf 2018

 

 

 

Yn ôl